Leven met PTSS en depressie: 'Alles kost energie'
Nachtmerries en herbelevingen maken Sophie (20 jaar, hij/hem) vaak al moe voor de dag begint. Elke keer is het weer plannen en de balans opmaken. Wat kan ik vandaag aan? Hij rekent in punten. Twintig per dag. Dat is wat hij te besteden heeft. Sophie leeft al jaren met PTSS, een depressie en recenter: een burn-out. Maar hij is meer dan wat in zijn dossier staat. Sophie werkt als boswachter, maakt graag foto’s in de natuur en schrijft. Het helpt om grip te krijgen op wat er van binnen gebeurt.
Een aantal jaren geleden werd Sophie slachtoffer van online seksueel misbruik. Zijn ouders zagen al snel dat het niet goed ging en namen Sophie mee naar de huisarts. Die gaf aan dat psychologische hulp nodig was. “Mijn ouders snapten niet waar het misging”, zegt Sophie. “Ze hebben me altijd gewaarschuwd om niet met vreemden te praten. Maar toch is dit me overkomen. In behandeling kwamen we erachter dat ik autisme heb. En dat ik daarom misschien in zo’n situatie ben beland. Gelukkig kon mijn behandelaar dit ook goed uitleggen aan mijn ouders, zodat ik niet voelde dat ik me moest verdedigen.”
Schrijftherapie als vorm van exposure
Om het trauma te verwerken, heeft Sophie veel verschillende behandelingen bij Youz gehad. Gelukkig altijd met een vaste behandelaar, die hij vertrouwt en bij wie ook de ouders terecht kunnen. Van cognitieve gedragstherapie tot EMDR en schrijftherapie, Sophie heeft het geprobeerd. “We moesten steeds stoppen, omdat het te zwaar werd. Dan begin je wel hoop te verliezen. Nu hebben we een andere vorm gevonden van schrijftherapie: dichten. Zo kan ik mijn gevoel goed kwijt. We beginnen oppervlakkig en gaan uiteindelijk steeds dieper, naar de kern.”
‘Therapie kost 15 punten’
Daarmee is Sophie er nog niet. De nachtmerries zorgen ervoor dat hij minder draagkracht heeft. “Ik kan steeds minder hebben”, geeft hij toe. “Dat heeft ook tot een burn-out geleid. Ik werk als boswachter en haalde daar altijd veel plezier uit. Ik werk nu op therapeutische basis, maar ik wil graag terug naar hoe het was. Mijn draagklacht is nog heel laag. Ik moet rekening houden met wat ik in de week doe.”
Om overzicht te houden en zichzelf niet te veel te belasten, gebruikt Sophie een puntensysteem. Hij heeft er twintig te besteden per dag. “De vaatwasser uitruimen kost drie punten. Therapie kost 15 punten. Dan blijft weinig over voor andere dingen. Ik heb een lijstje met activiteiten die weinig punten kosten en die me wel plezier geven. Zoals natuurfotografie, schilderen op nummer of luisteren naar muziek. Echt goede muziek vind ik Coldplay, Imagine Dragons of Tom Odell.”
Genderidentiteit
Wat ook energie kost, is het leven in een verkeerd lichaam. Sophie identificeert zich als transman. Hij gaat binnenkort naar de genderpoli van Youz voor ondersteuning bij het verkennen van wat hij wil. Ook zijn ouders worden hierbij betrokken, ook al begrijpen ze het niet volledig. “Hun steun ga ik straks wel nodig hebben”, zegt Sophie, “zeker als ik een medisch traject inga. Al duurt dat nog even: ik sta nog vijf jaar op de wachtlijst. Zo lang wachten, terwijl je in een verkeerd lichaam zit, is niet te doen. Daar komt ook mijn suïcidaliteit vandaan.”
Met alles wat Sophie doormaakt, is het lastig om hoop te houden. Toch heeft hij een boodschap voor jongeren die in hetzelfde schuitje zitten: “Blijf zoeken naar iets wat wel werkt. Het kan wat moeite kosten om het te vinden, maar ik geloof echt dat er altijd iets voor je is. Of het nou een behandeling is of nieuwe manier om met je struggles om te gaan.”
Als het verhaal van Sophie iets laat zien, is dat de weg vooruit ook in kleine dingen zit. En dat er meer mogelijk is om jezelf op de been te houden. Als het maar in je dagelijkse puntenbudget past.
Informatie en tips bij gendervragen